Healthclusive ชวนคุยกันด้วยข้อมูล ไม่ใช่อารมณ์

⸻

คำตอบสั้น ๆ จากแพทย์

การผ่าตัดลดขนาดกระเพาะ (Bariatric Surgery)

👉 ไม่ใช่สาเหตุโดยตรงของโรคซึมเศร้า

👉 แต่ “อาจเพิ่มความเสี่ยง” หรือทำให้อาการเดิมแย่ลงได้ในบางคน

ข้อมูลนี้สอดคล้องกับความเห็นของ

นพ.ฉัตรพล คงเฟื่องฟุ้ง (#หมออ้นฉัตรพล)

ที่อธิบายว่า ผู้ป่วยจำนวนมากผ่าตัดแล้วคุณภาพชีวิตดีขึ้นอย่างชัดเจน แต่หัวใจสำคัญคือ “การคัดกรองและติดตามต่อเนื่อง”

กล่าวอีกแบบคือ

การผ่าตัดไม่ใช่ต้นเหตุ

แต่บริบทของแต่ละคนต่างหากที่สำคัญ

⸻

ทำไมบางคนจึงมีอารมณ์แปรปรวนหลังผ่าตัด?

1) การเปลี่ยนแปลงฮอร์โมน & Brain–Gut Axis

หลังผ่าตัด ฮอร์โมนหลายชนิดเปลี่ยน เช่น

• Ghrelin

• GLP-1

• Serotonin ในลำไส้

ลำไส้เป็นแหล่งสร้าง serotonin จำนวนมากของร่างกาย ซึ่งเกี่ยวข้องกับอารมณ์โดยตรง

บางคนจึงอาจมี mood swing วิตกกังวล หรือรู้สึกเศร้าในช่วงแรก

แต่ไม่ได้เกิดกับทุกคน และมักต้องดูภาพรวมร่วมด้วย

⸻

2) ภาวะขาดสารอาหาร (จุดที่พบบ่อยและมักมองข้าม)

หลังผ่าตัด อาจพบการขาด

• วิตามิน B12

• โฟเลต

• ธาตุเหล็ก

• วิตามิน D

สารอาหารเหล่านี้สัมพันธ์กับ

• อาการซึมเศร้า

• สมองล้า อ่อนเพลีย

• สมาธิลดลง

คนไข้บางรายคิดว่าตัวเอง “ซึมเศร้า”

แต่จริง ๆ คือ ภาวะขาดสารอาหาร

นี่จึงเป็นเหตุผลที่แพทย์ย้ำเสมอว่า

การตรวจเลือดและเสริมวิตามิน “ห้ามขาด”

⸻

3) ความคาดหวังที่สูงเกินจริง

หลายคนหวังว่า

“ผอมแล้วชีวิตจะดีขึ้นทันที”

แต่ปัญหาชีวิต ความเครียด ความสัมพันธ์

ไม่ได้หายไปพร้อมตัวเลขบนตาชั่ง

เมื่อความคาดหวังไม่ตรงกับความจริง

ความรู้สึกว่างเปล่าอาจตามมา

⸻

4) การสูญเสียวิธีรับมือความเครียดแบบเดิม

สำหรับบางคน อาหารคือที่พึ่งทางอารมณ์ (emotional eating)

หลังผ่าตัด กินแบบเดิมไม่ได้

จึงเกิดความรู้สึกสูญเสีย (loss) และวิตกกังวล

นี่ไม่ใช่เรื่องของ “จิตอ่อนแอ”

แต่เป็นการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมครั้งใหญ่ของชีวิต

⸻

5) ผู้ที่มีประวัติซึมเศร้าเดิม

หากเคยมี

• Depression

• Anxiety

• Binge eating disorder

หลังผ่าตัดมีโอกาสกำเริบสูงกว่าคนทั่วไป

จึงจำเป็นต้องประเมินสุขภาพจิตก่อนการผ่าตัด

⸻

แล้วภาพรวมล่ะ?

งานวิจัยจำนวนมากพบว่า

✔ โดยรวมคุณภาพชีวิตดีขึ้นหลังผ่าตัด

✔ โรคเบาหวาน ความดัน และไขมันดีขึ้น

✔ น้ำหนักลดลงอย่างมีนัยสำคัญ

แต่ก็พบว่า

• ภาวะซึมเศร้ายังสามารถเกิดได้

• อัตรา self-harm / suicide สูงกว่าประชากรทั่วไปเล็กน้อย

(แม้จะยังถือว่าไม่พบบ่อย)

นี่ไม่ใช่เหตุผลให้ “กลัว”

แต่เป็นเหตุผลให้ “ดูแลให้ครบ”

⸻

คัดกรองก่อนผ่า สำคัญที่สุด

ข้อบ่งชี้หลักของการผ่าตัด ได้แก่

• BMI ≥ 40

• หรือ BMI ≥ 35 ร่วมกับโรคร้ายแรง เช่น เบาหวาน ความดัน หยุดหายใจขณะหลับ

• ลดน้ำหนักด้วยวิธีอื่นแล้วไม่สำเร็จ

สิ่งที่ต้องประเมินก่อนผ่า:

• สุขภาพจิต

• พฤติกรรมการกิน

• การใช้แอลกอฮอล์

• ความเข้าใจผลลัพธ์ที่เป็นจริง

ถ้าคัดกรองไม่ดี

ความเสี่ยงภาวะแทรกซ้อนและ relapse จะสูงขึ้น

⸻

บทสรุปแบบ Healthclusive

การตัดกระเพาะ

ไม่ใช่สาเหตุโดยตรงของโรคซึมเศร้า

และไม่ใช่คำตัดสินชีวิต

ในโลกนี้มีคนจำนวนมากที่ผ่าตัดแล้ว

สุขภาพดีขึ้น

คุณภาพชีวิตดีขึ้น

และมีชีวิตที่มั่นคงกว่าเดิม

ข่าวควรทำให้เราตระหนัก

แต่ไม่ควรทำให้เราตระหนก

สุขภาพไม่ใช่เรื่องของไวรัล

แต่คือเรื่องของการประเมินอย่างรอบด้าน

การดูแลต่อเนื่อง

และการตัดสินใจด้วยข้อมูลที่ครบถ้วน

อย่าให้ไวรัลพาใจตก

ให้ข้อมูลพาเราเข้าใจมากขึ้นเสมอ